Czerniak najczęściej rozwija się na podłożu znamion barwnikowych (nazywanych potocznie pieprzykami), które mamy na skórze od wielu lat. Regularne badania kontrolne skóry dają możliwość wczesnego rozpoznania czerniaka. Wtedy ten nowotwór jest jeszcze w pełni wyleczalny. Badania kontrolne powinno się wykonywać 1 raz w roku. Wyjątkiem są osoby z licznymi znamionami barwnikowymi i osoby z tzw. zespołem znamion atypowych.
Samo oglądanie skóry przez doświadczonego lekarza daje możliwość odróżnienia:

• zmian łagodnych na skórze, które nie są znamionami barwnikowymi (brodawki łojotokowe, włókniaki itd.)
• zwykłych znamion barwnikowych
• znamion barwnikowych, które mają wstępne cechy przekształcania w czerniaka
• czerniaka skóry
• innych nowotworów skóry

Większość zmian na skórze nie wymaga żadnej dodatkowej diagnostyki, poza oceną zewnętrzną przez doświadczonego lekarza. W przypadku znamion barwnikowych cennym uzupełnieniem badania jest badanie dermatoskopowe lub wideodermatoskopowe.

W zależności od postawionego rozpoznania (na podstawie wywiadu, lokalizacji, badania i wyniku dermatoskopii) lekarz sugeruje chirurgiczne usunięcie niektórych zmian barwnikowych lub ich pozostawienie do następnego badania kontrolnego.

• DERMATOSKOPIA